هراکلیتوس دو بار نه که چندین بار از رودخانه گذشت

ادبیات و اندیشه
Typography

کتاب مقدمه کارتونی بر فلسفه نوشته میشل اف پاتن، تلاش می‌کند از جدیت و چهره عبوس فلسفه بکاهد و علاقه به دانایی و تحقیق را که در هر فردی ممکن است وجود داشته باشد تقویت کند. همچنان که از تصویر روی جلد بر‌می‌آید خواننده قرار است در دریای فلسفه پارو زند و از مکالمات و گفت‌وگو‌‌هایی که روایتگر داستان، هراکلیتوس، انجام می‌دهد مشعوف شود. او در ابتدا برایمان می‌گوید

که فلسفه دستیابی به حکمت است و ما می‌خواهیم بفهمیم فیلسوفان دیگر در تاریخ فلسفه در این باره چه گفته‌اند.

جمله «شما نمی‌توانید دو بار در یک رودخانه گام نهید، زیرا آب‌های تازه پیوسته جریان دارد و بر شما می‌گذرد»؛‌ عبارتی مشهوری از فیلسوف یونان باستان هراکلیتوس است و بیان‌گر اصل صیرورت و حرکت همه چیز‌‌ها در جهان است. نویسنده کتاب مقدمه‌ کارتونی بر فلسفه، هراکلیتوس را بر قایقی سوار و با تشبیه فلسفه به رودخانه‌ای بی کران، موضوعات فلسفی را از زبان او نقل می‌کند و به زبانی طنز و استعاره‌گونه عبارت یادشده او را به تصویر می‌کشد. میشل اف پاتن(Michael F. Patton )، استاد فلسفه و مدیر برنامه فلسفه و دین در دانشگاه مونتوالو، با نگاشتن این کتاب عقبه‌ای را به ما معرفی می‌کند که در آن متفکران هزاران سال پیش و مناظرات دقیقشان از اخلاق گرفته تا ماهیت حقیقت به نمایش درآمده است.با تلفیق هنر تصویر‌گری کوین کانن( Kevin Cannon)، تصویر‌گر مجموعه‌های کمدی و پروژه‌های تصویر‌گری از جمله تکامل و مساله‌زندگی، و در عین حال بیان طنز‌آمیز و آموزنده پاتن، اثر حاضر تلاش می‌کند از جدیت و چهره عبوس فلسفه بکاهد و علاقه به دانایی و تحقیق را که در هر فردی ممکن است وجود داشته باشد تقویت کند. همچنان که از تصویر روی جلد بر‌می‌آید خواننده قرار است در دریای فلسفه پارو زده و از مکالمات و گفت‌وگو‌‌هایی که روایتگر داستان، هراکلیتوس، انجام می‌دهد مشعوف شود. او در ابتدا برایمان می‌گوید که هدف فلسفه دستیابی به حکمت است و ما می‌خواهیم بفهمیم فیلسوفان دیگر در تاریخ فلسفه در این باره چه گفته‌اند.

گریگوری.ال.ریس(Gregory L. Reece )، دکترای فلسفه دین و محقق حوزه الهیات، معتقد است که «اگرچه در وهله اول ممکن است کتاب پاتن، اثری کمدی به نظر برسد، اما کتابی فلسفی خوبی محسوب می‌شود که استدلال‌های دشوار و اختلافات میان نظریات ارائه شده را به شیوایی بیان کرده است. در عین حال ضمن برشماری نکات مهم در مناظرات فلسفی، سبب می‌شود سوالات خوبی درباره ماهیت فلسفه ایجاد شود. این کتاب با شیوه طنز‌گونه خود داستان‌ها و ایده‌ها را بیان و به ما کمک می‌کند تا اندیشه کنیم.»سوالی که ممکن است به ذهن برسد این است که آیا فلسفه به سبب جدیتش تنها برای گروهی خاصی از افراد است و سایر مردم باید از آن محروم بمانند؟ تاد می(Todd May) استاد علوم انسانی دانشگاه سلمون، معتقد است: «مقدمه کارتونی بر فلسفه، کتاب سرگرم کننده، به روز، جذاب و بامزه‌ای است که بدون ساده انگاری مطالب، فلسفه را وارد زندگی مردم کرده‌ و لذت فلسفه را به آن‌ها می‌چشاند.» بر اساس تئوری مدینه فاضله افلاطون، که در رساله جمهوری به تفصیل بیان شده است و اهمیت حکمت به عنوان یکی از چهار رکن اصلی آن، به زعم جیم آتاوینی(Jim Ottaviani) خالق اثر بازی تقلب، «کتاب حاضر اثری فوق العاده است که می‌توان تمام ویژگی‌های فیلسوفان و آراءشان را یافت و چون ساده و به زبان خنده‌دار نوشته شده گویی زمینه دست‌یابی به هدف افلاطون محقق شده است.»

واضح است که کتاب‌های مصور تاثیر بهتری در یادگیری و یادآوری مطالب دارند. لیندزی هوجنز از اعضای انجمن نویسندگان آلاباما (Lindsay Hodgens )، درباره این ویژگی کتاب می‌گوید:« بیان خوب پاتن و تصویرگری‌های زیبای کانن، شخصیت‌های جذابی را طراحی کرده که خواننده را به خواندن تمام کتاب علاقه‌مند می‌سازد. اهتمام این دو نفر، اثر فریبنده‌ای را خلق کرده‌است که ثابت می‌کند کتاب‌هایی که روش روایتشان مبتنی بر تصویر و نقاشی است می‌توانند به خوبی، یا حتی بهتر از، آثار سنتی باشند.»

مارک لنس(Mark Lance) استاد فلسفه و عدالت و آرامش در دانشگاه جورجتون نگاشتن مقدمه کمدی گونه بر فلسفه را کار خیلی سختی می‌داند که میشل پاتن و کوین کانن به خوبی از پسش برآمده‌اند. او معتقد است «در میان همه درگیری‌هایی که امروزه در موضوعات مختلفی چون اقتصاد و سیاست وجود دارد؛ همه افراد، چه پیر و چه جوان، نیاز دارند تا آتش علاقه به آموختن درشان روشن شود.» این اثر ایده‌های اساسی و مناقشه‌آمیز در تاریخ فلسفه را تبیین و آن‌ها را در فصولی با عناوین ذیل توضیح می‌دهد:

منطق (توضیح استدلال‌های موفق و تماشای ارسطو بر قله سلسله کوه‌های متشکل از مقدمات سازگار )

ادراک (بررسی نحوه دست‌یابی به باور و ملاقات با دکارت و آشنایی با شک گرایی او در استعاره زندان)

اذهان(ارائه دو گانه ذهن و بدن و جستار ذهن توسط افلاطون، لایب نیتس و دکارت)

اراده آزاد( توضیح جبر‌گرایی )

خدا (نسبت خدا و منطق)

اخلاق (برای پاسخ به پرسش چگونه باید زیست چه انتخاب‌هایی پیش‌رو داریم ؟)

کتاب مقدمه کارتونی بر فلسفه را انتشارات هیل و وانگ(Hill and Wang) در آپریل 2015 در 176 صفحه به چاپ رسانیده است و در سایت آمازون به قیمت 13.41 دلار به فروش گذاشته است.