برگ «برنده» اردوغان

سیاسی
Typography

اردوغان در هفته گذشته با مرکل، صدراعظم آلمان دیدار و گفت‌وگو کرد. دیدار رئیس‌جمهوری ترکیه با صدر اعظم آلمان از دو جنبه قابل بررسی است.

ابتدا موضوع بحران مهاجران سوریه که بخشی از آن از ترکیه به قاره سبز سرایت کرده است و دیگری روند تسریع حضور ترکیه در اتحادیه اروپا. به نظر می‌رسد اردوغان با به بن بست رسیدن تئوری «به صفر رساندن مشکلات منطقه‌ای با همسایگان» به همان کوی قدیمی رسیده است. کویی که قرار است راهی به سوی قاره سبز باشد. در آستانه انتخابات اول نوامبر حزب عدالت و توسعه قصد دارد تا با ارائه این کارت برخی از آرای از دست داده خود را به دست آورد. 

 در این زمینه هفته‌نامه «اشپیگل» گزارش داد که کمیسیون اتحادیه اروپا قصد دارد، روند پذیرش عضویت ترکیه به اتحادیه اروپا را سرعت بخشد. این اقدام در راستای حل بحران پناهجویی در اروپا انجام خواهد شد. سیاستمداران و رسانه‌های اروپایی در روزهای اخیر بر نقش کلیدی ترکیه برای حل بحران پناهجویی در قاره سبز تاکید می‌ورزند. سفرهای پی‌ در پی مقامات بلندپایه اتحادیه اروپا به آنکارا نیز در همین راستا صورت می‌گیرد.

این کارشناسان معتقدند ترکیه قصد دارد با ارائه کارت تازه خود که همان بحران پناهجویان در اروپا است، کشورهای اروپایی را تحت فشار قرار دهد تا روند حضور این کشور در اتحادیه اروپا سرعت بیشتری پیدا کند. در طول هفته گذشته، نخست‌وزیر و رئیس‌جمهور ترکیه در دیدارهای خود با مقامات اتحادیه اروپا پیوسته بر چهار نکته برای کمک به حل بحران پناهجویی تاکید ورزیده‌اند: کمک‌های مالی، آسان‌تر کردن روند صدور ویزا از سوی کشورهای اروپایی برای شهروندان ترکیه‌ای، تسریع روند پذیرش عضویت این کشور در اتحادیه اروپا و به ‌رسمیت شناختن ترکیه به‌عنوان کشوری «امن». سران اتحادیه اروپا با نخستین شرط ترکیه، یعنی کمک‌های مالی مشکلی ندارند. شرط چهارم هم قابل قبول خواهد بود، زیرا برای برگرداندن پناهجویانی که تقاضای آنها در کشورهای عضو اتحادیه اروپا رد شده است، باید ترکیه به‌عنوان کشوری «امن» به رسمیت شناخته شود.

امتیازی به دولت اردوغان

اکنون به نظر می‌رسد که اتحادیه اروپا در حال آماده‌ کردن زمینه برای پذیرفتن مهم‌ترین شرط ترکیه است. در این صورت رجب طیب‌ اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، در ازای کمک ‌به حل بحران پناهجویی امتیاز بزرگی از جانب اتحادیه اروپا دریافت خواهد کرد. به گزارش هفته‌نامه آلمانی اشپیگل کمیسیون اتحادیه اروپا قصد دارد یکی از موانع مهم بر سر راه پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا را از میان بردارد. این مانع، تنش میان ترکیه و جمهوری قبرس بر سر تقسیم جزیره است.

اشپیگل می‌نویسد که یوهانس هان، کمیسر گسترش اتحادیه اروپا گفته است، انتظار دارد قبرس برای پیوستن ترکیه به اتحادیه مانع‌تراشی نکند. او ابراز امیدواری کرده ترکیه و قبرس به‌زودی در تمامی زمینه‌ها به توافق برسند. در ادامه گزارش هفته‌نامه آلمانی به نقل از هان آمده است که کمیسیون گسترش اتحادیه پس از برداشتن این مانع، به وضعیت حقوق بشر، دستگاه قضایی و میزان قانون‌مداری حکومت ‌ترکیه خواهد پرداخت. در این راستا ترکیه بارها مورد انتقاد سازمان‌های حقوق بشری قرار گرفته است. شدیدترین انتقادها متوجه برخورد دولت ترکیه با اقلیت کرد این کشور است.

اپوزیسیون ترکیه به نزدیکی اتحادیه اروپا و دولت فعلی این کشور در حال حاضر معترض است زیرا موفقیت دولت در این زمینه می‌تواند نتیجه انتخابات پارلمانی آینده ترکیه را که در روز اول نوامبر (۱۰ آبان) برگزار می‌شود، به نفع «حزب عدالت و توسعه» رقم زند.

پناهجویان ، برگ «برنده»

بحران پناهجویان موجب شده است کشورهای اروپایی برای حل این بحران دست به هر کاری بزنند. این اتحادیه تاکنون با روسیه و ترکیه بارها دیدار کرده است تا این معضل را هر چه زودتر حل کند. به نظر می‌رسد ترکیه توانسته است از این موضوع بیشترین بهره را ببرد. زیرا به گفته کارشناسان این کشور از این برگ می‌تواند به‌عنوان برگ برنده برای حضور در اتحادیه اروپا استفاده کند. همچنین آنکارا قصد دارد تا با استفاده از این موضوع کشورهای اروپایی و آمریکا را مجاب کند تا یک منطقه پرواز ممنوع در سوریه ایجاد کند تا روسیه را هم از این طریق به چالش بکشد. رئیس‌جمهوری ترکیه چندی پیش تاکید کرده بود کشورش بار بزرگی از بحران پناهجویان در منطقه را با حضور حدود دو میلیون پناهجوی سوری در داخل خاک خود بر دوش کشیده است. رویترز در این خصوص گزارش داد که اردوغان در جمع خبرنگاران گفته است: «ما با سوریه هم‌مرز هستیم؛ با عراق هم. بنابراین کشوری که در معرض خطر است، ترکیه است.» 

او برای پیشبرد هدف خود این نکته را هم اضافه کرده بود: «اگر می‌خواهیم مساله پناهجویان را حل کنیم، باید سه کار انجام دهیم؛ یکی تمرکز بر آموزش و تجهیز، دوم، مشخص کردن یک منطقه امن که عاری از تروریست‌های داعش باشد و سوم ایجاد منطقه پرواز ممنوع است.» به رغم دفاع اردوغان از اقدامات ترکیه، اتحادیه اروپا از اردوغان خواست تا برای متوقف کردن جریان ورود پناهجویان که خود را از ترکیه به سواحل اروپا می‌رسانند، اقدامات بیشتری انجام دهد. بحران پناهجویان فعلی شدیدترین بحران از این دست پس از سال‌های جنگ جهانی دوم است. دونالد توسک، رئیس شورای اروپا هم پس از نشست با اردوغان در جمع خبرنگاران حاضر شد و از ترکیه به شدت انتقاد کرد و با اعلام اینکه «هیچ چون و چرایی بر سر اینکه اروپا باید مرزهای خود را بهتر مدیریت کند، وجود ندارد» گفت: «ما از ترکیه می‌خواهیم که این کشور هم همین رویه را پیش بگیرد.»

 این در حالی است که برخی می‌گویند این شیوه مدیریت از سوی آنکارا برای تحت فشار قرار دادن کشورهای اروپایی است تا آنکارا بتواند از این طریق به دو هدف خود برسد: نخست، مجاب کردن اتحادیه اروپا برای حضور ترکیه در این اتحادیه. دوم، تحت فشار قرار دادن اتحادیه اروپا و ایالات متحده برای برقراری منطقه پرواز ممنوع.