بلومبرگ در گزارشی به زمان برداشته شدن تحریم‌های ایران می‌‌پردازد. در این گزارش آمده است طبق روندی که تکنیسین‌ها در حال برچیدن تجهیزات هسته‌ای از تاسیسات غنی‌سازی ایران هستند، تحریم‌های نفتی و بانکی علیه این کشور ممکن است در اواسط ماه ژانویه برداشته شود.بر اساس گزارشی که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روز چهارشنبه گذشته منتشر کرده، ایران روزانه 162 ماشین سانتریفیوژ و طی 28 روز منتهی به 15 نوامبر، 4 هزار و 530 سانتریفیوژ را جمع‌آوری کرده است. براساس سرعت کار فعلی، ایران احتمالا خواهد توانست تا 12 ژانویه تعهدات خود براساس برجام را انجام دهد. رابرت گلی، مهندس هسته‌ای و از مسوولان سابق آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گفت: «ایرانی‌ها با همین سرعت به کارخود ادامه خواهند داد و دلیلی ندارد که این کار را انجام ندهند.»

حملات تروریستی جمعه شب گذشته در پاریس، در شرایطی اتفاق افتاد که بسیاری از بازارهای سهام تعطیل بودند. اما بازار نیویورک که در آن لحظات تعطیل نبود  با افت یک درصدی مواجه شد و زمانی كه اخبار حمله تروریستی بعد از باز شدن بازارها در روز جمعه منتشر شد، شاخص اس‌اندپی حدود یك درصد كاهش یافت.تقریبا تا اواخر روز دوشنبه واکنش‌های منفی به حوادث نمایان بوده است؛ هرچند که از ساعات آغازین سه‌شنبه بازارها از روند نزولی خارج شدند اما تردید‌های فراوانی در مورد واکنش‌های آینده بازارها وجود دارد.  پس از این حادثه تحلیل‌های اقتصادی متفاوتی ارائه شده است و هریک از این تحلیل‌ها به چند سوال اصلی درباره این حوادث پرداخته‌اند. مهم‌ترین سوالات مطروحه شدت، مدت زمان تاثیر و صنایع اثرپذیر بوده است. در زمینه مورد اول یعنی شدت اثرگذاری این حوادث نظرات بسیار متفاوت است.

آشوب دوباره در بازارهای سهام هم نتوانسته اونس فلز زرد را از میانه‌های کانال 1100 دلار جهش دهد. ماه سپتامبر، ماه بد بازارهای سهام، روز سه‌شنبه با افت شدید شاخص‌های بازارهای جهانی آغاز شد، روندی که به نفع طلا تمام شد اما همزمان با عقب‌نشینی نفت، جهشی را در قیمت‌های بازار فلزهای گرانبها ایجاد نکرد. اونس فلز زرد که روزهای دوشنبه و سه‌شنبه روی قیمت‌های 1134 و 1139 دلار ایستاده بود، روز چهارشنبه تا ساعت 7 بعدازظهر به وقت تهران به قیمت 1134 دلار رسید، گرچه هم‌اکنون که شما این گزارش را می‌خوانید ممکن است قیمت متفاوتی به‌عنوان قیمت نهایی سومین روز کاری هفته ثبت شده باشد.اونس که روز دوشنبه تنها یک دلار رشد کرده بود، روز سه‌شنبه 5 دلار افزایش قیمت را تجربه کرد، افزایشی که عمدتا ناشی از تشدید تقاضای طلا به‌عنوان سرمایه امن در گیرودار تشدید فشار فروش در بازارهای سهام بود. سه‌شنبه همزمان با این روند، «پوشش کوتاه‌مدت» در بازار آتی و «شناسایی سود» در بازار نقدی نیز مشاهده می‌شد.

دلیل شکل‌گیری فشار فروش در بازارهای سهام در روز سه‌شنبه انتشار آمار بد از اقتصاد چین بود. اداره آمار چین روز سه‌شنبه اعلام کرد شاخص مدیران خرید این کشور در ماه آگوست 7/ 49 واحد بوده است. این کمترین رقم در سه‌سال گذشته بود. همزمان شاخص PMI‌ کایزن نیز 3/ 47 واحد اعلام شد که کمترین میزان در 6 سال گذشته بود. با اعلام این آمار شاخص سهام شانگهای بیش از یک درصد افت کرد تا دیگر بازارهای آسیایی، اروپایی و آمریکایی هم با افت مواجه شوند. ژاپن که تحت‌تاثیر داده‌های اقتصادی خود نیز بود شاهد سقوط 8/ 3 درصدی شاخص نیکی شد. این روند در حالی در نخستین روز سپتامبر رقم خورد که این ماه میلادی به طور سنتی ماه بدی برای بازارهای سهام است. ماه اکتبر نیز در چشم حرفه‌ای‌های بازار وضعیت مشابهی دارد.روز سه‌شنبه قیمت نفت خام با وجود رشد در برخی مقاطع، تا پایان روز افت شدیدی را تجربه کرد. شاخص نایمکس که در هفته گذشته 10دلار رشد کرده بود، روز سه‌شنبه با عقب‌نشینی اصلاحی روبه‌رو شد. افت قیمت نفت، اثر آشوب سهام را تا حدی خنثی کرد، اما افت شاخص دلار در روز سه‌شنبه به رشد طلا کمک کرد.اقتصاد اروپا روز سه‌شنبه داده‌های متناقضی را منتشر کرد. نرخ بیکاری اروپا در ماه جولای 9/ 10 درصد و در ماه ژوئن 1/ 11 درصد اعلام شده است. از آن سو، PMI بخش تولید در ماه آگوست، 3/ 52 واحد اعلام شده است. این رقم در ماه جولای 4/ 52 واحد اعلام شده بود. اقتصاد ایالات متحده نیز در این روز داده‌های زیادی منتشر کرد که درکل بازار را چندان تحت‌تاثیر قرار ندادند.

اونس روز چهارشنبه را با نوسان پیرامون مرز 1140 دلار آغاز کرد و تا زمان نوشته شدن این گزارش به این روند ادامه داد. این روند نتیجه تاثیرگذاری عوامل مختلف افزایشی و کاهشی بود. مهم‌ترین عامل کاهشی در بازار همچنان احتمال افزایش نرخ‌های بهره فدرال رزرو در سال‌جاری میلادی است. روز چهارشنبه همزمان با ادامه تضعیف نفت، شاخص دلار رشد کرد تا هر دو عامل خارجی مهم در بازار فلزهای گرانبها به ضرر طلا عمل کنند. برخی تحلیلگران اقتصادی بر این باورند که اگر قیمت طلا در سه روز گذشته از روند صعودی قیمت نفت پیروی کرده بود قیمت هر اونس طلا اکنون به بیش از 1450 دلار رسیده بود. به گزارش سایت طلا به نقل از پایگاه اینترنتی گلدایگل، قیمت جهانی نفت در روزهای گذشته به‌رغم افت در برخی روزهای کاری بیش از 27 درصد رشد داشته است. بر اساس این گزارش تحلیلگران بازار بین‌المللی نسبت به علت اصلی افزایش چشمگیر قیمت نفت نامطمئن هستند؛ چراکه نیروهای ساختاری عرضه و تقاضا در این مدت تغییر چندانی نداشته است. علاوه‌بر این انتشار آمارهای اقتصادی ناامید‌کننده در چین می‌توانسته موجب کاهش قیمت جهانی نفت شود. قیمت نقره نیز باید با افزایش 27 درصدی به بیش از 23 دلار در هر اونس می‌رسید، اما چنان که اشاره شد به اعتقاد تحلیلگران اقتصادی، قیمت طلا در شرایط کنونی به شدت تحت‌تاثیر گمانه‌زنی‌های مربوط به افزایش نرخ بهره فدرال رزرو قرار دارد. عامل مهم دیگری که می‌تواند بر قیمت طلا در کوتاه‌مدت موثر باشد، نوسانات ارزش دلار و انتشار آمارهای مربوط به وضعیت بازار کار و اشتغال آمریکا خواهد بود.

اما مدیر موسسه سرمایه‌گذاری «گلوبال اینوستورز» آمریکا معتقد است قیمت جهانی طلا در ماه سپتامبر با افزایش بیشتری همراه خواهد شد. به گزارش کیتکو نیوز، فرانک هولمز مدیر موسسه سرمایه‌گذاری گلوبال اینوستورز آمریکا می‌گوید: «از نظر تاریخی قیمت طلا در ماه سپتامبر با افزایش روبه‌رو می‌شود. فرصت‌های خوبی برای خرید طلا و سرمایه‌گذاری در این بازار طی ماه سپتامبر به وجود می‌آید. همچنین سرمایه‌گذاری‌های بیشتری در بخش معادن طلا و بازار جهانی طلا در ماه سپتامبر صورت خواهد گرفت.» او در ادامه پیش‌بینی کرد: «تولید جهانی طلا طی 5 سال آینده به اوج خود خواهد رسید و این مساله برای قیمت‌های جهانی نیز سازنده و موثر خواهد بود.»

پایگاه اینترنتی «اف ایکس امپایر» هم گزارش داده که تحلیلگران اقتصادی معتقدند مهم‌ترین کاتالیزوری که می‌تواند موجب تشدید نوسانات قیمت طلا در ماه سپتامبر شود، اعلام نتایج نشست دو روزه فدرال رزرو آمریکا است. براساس این گزارش ماه گذشته نگرانی‌های مربوط به اوضاع اقتصادی چین تاثیر زیادی بر افزایش قیمت طلا داشته است. اقدام چین در کاهش ارزش یوآن در برابر دلار نیز عامل مهمی در افزایش نسبی قیمت طلا بوده است، اما حالا هم انتشار آمارهای اقتصادی چین و گزارش وزارت کار آمریکا در خصوص وضعیت اشتغال و بیکاری در ماه‌آگوست می‌تواند تاثیر زیادی بر قیمت جهانی طلا داشته باشد. برخی کارشناسان اقتصادی بر این باورند که نگرانی‌های مربوط به اوضاع اقتصادی چین می‌تواند تصمیم‌گیری فدرال رزرو برای افزایش نرخ بهره در نشست سپتامبر را به تاخیر بیندازد و این عامل می‌تواند تاثیر مثبتی بر قیمت جهانی طلا داشته باشد. فدرال رزرو آمریکا از سال 2006 میلادی تاکنون نرخ بهره را افزایش نداده است. به نظر می‌رسد هرگونه افزایش نرخ بهره آمریکا در کوتاه‌مدت می‌تواند موجب تقویت ارزش دلار و کاهش قیمت طلا شود.فعلا تحلیل‌های فنی «فیبوناچی» نشان می‌دهد که سطح حمایتی بلندمدت برای قیمت هر اونس طلا 1072 دلار خواهد بود. اگر این سطح حمایتی شکسته شود این احتمال وجود دارد که قیمت طلا حتی تا 906 دلار در هر اونس کاهش یابد. از سوی دیگر سطح مقاومتی بلندمدت برای قیمت طلا نیز 1188 دلار است و اگر این سطح شکسته شود این احتمال وجود دارد که قیمت طلا تا 1204 دلار در هر اونس افزایش یابد.

 

بازار برج و ویلا در کشورهای همسایه، یک بار دیگر کانون دلالی‌های بی‌مسوولانه گروهی از واسطه‌های ملکی شده و امواج آن، سرمایه ایرانیان خریدار مسکن خارجی را با خطر ورشکستگی روبه‌رو کرده است. طبق یک آمار رسمی از بانک اطلاعات املاک کشور ترکیه، طی یک سال گذشته حدود سه درصد کل معاملات مسکن این کشور -‌32 هزار فقره از مجموع یک میلیون و 20 هزار معامله-‌ توسط خریداران خارجی انجام شده است که عمده این املاک، سوئیت و آپارتمان ساخته‌شده در سه شهر آنتالیا، آنالیا و استانبول بوده و تابعیت تعداد قابل توجهی از خریداران نیز ایرانی عنوان شده است. اولین سونامی معاملات ایرانی در بازار املاک کشورهای منطقه،

با ادامه نگرانی‌ها در مورد سیر نزولی اقتصاد چین که سرمایه‌گذاران را بیمناک کرده، بازارهای بورس در سراسر جهان به شدت افت کرده است. ارزش سهام در بازارهای چین روز سه‌شنبه هم همچنان به افت خود ادامه داد، با این حال این روند در سایر بخش‌های آسیا به آن بدی که تحلیلگران پس از سقوط دوشنبه پیش بینی می‌کردند نیست.بازار بورس اصلی چین، کامپوزیت شانگهای، شش درصد افت کرد و به تقریبا 3017 رسید که در ادامه سقوط 5/8 درصدی و تکان‌دهنده روز دوشنبه بود. در سایر کشورهای آسیا، بازارها روز سه شنبه عملکرد خیلی بهتری از پیش‌بینی تحلیلگران داشتند.در هنگ کنگ بازار سهام‌هانگ سنگ 6/1 درصد بالا رفت، درحالی که S&P ASX/200 استرالیا 5/2 درصد و بازار کوسپی کره‌جنوبی 3/0 درصد بالا رفتند. به غیر از شانگهای، نیکی 225 ژاپن بازار دیگری بود که ضربه خورد و5/2 درصد افت کرد.سرمایه‌گذاران نگرانند که دردسرهای چین درحال تقویت ین ژاپن است که می‌تواند به بخش‌های واردات و صادرات این کشور لطمه بزند.همه اینها به نگرانی سرمایه‌گذاران در سطح جهان در مورد رشد دومین اقتصاد بزرگ جهان مربوط می‌شود. شرایط اقتصادی چین باعث بروز نگرانی در میان کشورهای دریافت کننده سرمایه‌گذاری از آن کشور و همچنین صادرکنندگان عمده مواد اولیه، از جمله نفت خام به چین شده است. بانک مرکزی چین دو هفته پیش ارزش یوان، واحد پول این کشور، را پایین آورد و به این نگرانی دامن زد که سیر نزولی اقتصاد این کشور بدتر از آن چیزی است که قبلا تصور می‌شد. در معاملات پرنوسان روز دوشنبه بازار سهام داو جونز نیویورک ابتدا 6 درصد پایین آمد اما با جبران بخشی از این سقوط در پایان روز با 6/3 درصد افت به کار خود پایان داد.

پیشتر بازار فوتسی 100 لندن 6/4 درصد افت کرد و 5898.87 بسته شد. بازارهای عمده فرانسه و آلمان هم به ترتیب 5/5 درصد و 96/4 درصد افت کرد.

کاخ سفید روز دوشنبه گفت که باراک اوباما رئیس جمهور این کشور در جریان تحولات بازارهای جهانی گذاشته شده است. جاش ارنست سخنگوی کاخ سفید گفت که اقتصاد آمریکا قوی است و چین را ترغیب به ادامه اصلاحات اقتصادی کرد، از جمله حرکت به سوی سیستمی که در آن تعیین ارزش واحد پولی این کشور، یوان، بیشتر متکی بر بازار باشد نه تصمیم دولت. ارزش واحدهای پولی و کالاها هم به سرعت در حال افت است، چون این بازارها به شدت بر تقاضای شدید از چین متکی هستند. سرمایه‌گذاران تمایلی به خرید سهام نشان نمی‌دهد و به گفته کارشناسان فروش سهام که پیشتر در تابستان جاری شروع شده بود اکنون سرعت گرفته است.

نگرانی گسترده در میان سرمایه‌گذاران درباره افت شدید در آسیا را معاملات سبک در بازارهای بورس اروپا تشدید کرده چون بسیاری از سرمایه‌گذاران در تعطیلات به سر می‌برند.کارشناسان تلاطم بیشتر در بازار را پیش بینی می‌کنند. به گفته آنها ممکن است چندین هفته طول بکشد تا کسانی که به دنبال خرید سهام زیر قیمت هستند وارد بازار شوند و به رشد شاخص‌ها کمک کنند.

شاخص سهام شانگهای در یک هفته گذشته 12 درصد سقوط کرده که میزان سقوط آن از اواسط ژوئن را به 30 درصد می‌رساند.

روزهای گذشته بهای نفت در ایالات متحده در پایین‌ترین سطح خود طی شش سال و نیم گذشته بود. بسیاری شرایط را با سال‌های 1997 و 2008 میلادی مقایسه می‌کنند که رکود شدید اقتصادی بازارهای جهان را در بر گرفت.

بحران اقتصادی سال 1997 به طور عمده دامن بازارهای شرق و جنوب شرقی آسیا را گرفت؛ آنچه در پی اصلاحات دهه‌های گذشته و افزایش صادرات در کشورهای رو به توسعه در آسیا آغاز شد. وضعیت در برخی از کشورها چنان بحرانی شد که آنها از صندوق جهانی پول درخواست کمک کردند.

با این همه در آن زمان وضعیت بازار چین با امروز متفاوت بود. خبرگزاری فرانسه می‌گوید در سال 1997 بورس چین «مانند کوه باثبات بود، در حالی‌که امروز خود دلیل اصلی آشفتگی است».

هدف دولت چین از کاهش ارزش یوان تقویت صادرات بود. اما سرمایه‌گذاران اروپا نگرانند که افت ارزش یوان باعث سخت تر شدن رقابت برای اجناس صادراتی اروپا شود.

چند روز پیش نیز اعلام شد که فعالیت بخش تولید در چین به پائین ترین سطح در شش سال اخیر تنزل کرده است. هفته گذشته نتیجه بررسی ماهانه عملکرد بخش تولید کارخانه‌ای در چین نشان داد که کاهش فعالیت این بخش همچنان ادامه یافته و در ماه اوت به پایین‌ترین سطح از مارس سال 2009 به بعد رسیده است.

اقتصاد چین طی بیش‌از یک دهه گذشته از رشدی سریع برخوردار بود و حتی پس از بروز رکود جهانی، کمابیش روند رشد اقتصادی را حفظ کرده بود. با این همه، در یکی دو سال اخیر نشانه‌هایی از کاهش رشد اقتصادی در این کشور مشاهده شده است.

کریس وستون مسوول تعیین استراتژی بازار در شرکت معاملات آی جی در یادداشتی پیش‌از باز شدن بازارهای آسیا نوشت: «آسیا در کانون لرزش است. چین باید بازار داخلی و جهان را قانع کند که اقتصادش قادر به تحمل خروج بیشتر سرمایه است و سیر نزولی‌اش تحت کنترل است.»

با تصویب طرح «اقدام متقابل و متناسب دولت در اجرای برجام» توسط مجلس شورای اسلامی، این پرسش مطرح می‌شود که گام پیش رو چیست؟ و پس از این چه اقداماتی باید توسط طرفین انجام شود. در این نوشته تلاش شده است تا به اختصار به این پرسش پاسخ داده شود.

 سایه بحران كاهش قیمت نفت همچنان بر بازار این طلای سیاه گسترده است. روند رو به كاهش قیمت نفت كه از اواخر ماه گذشته آغاز شده، به نیمه‌های هفته گذشته نرسیده ناگهان سقوط آزاد كرد. به‌طوری كه قیمت هر بشكه نفت خام در بازارهای آمریكا به پایین‌تر از ۴۰ دلار رسید، عددی كه از زمان بحران مالی سال ۲۰۰۹ تاكنون بی‌سابقه بوده است. به گزارش خبرآنلاین، این كاهش نگرانی‌های بسیاری را در پی داشته است. تحلیل گران می‌گویند، كاهش بهای نفت احتمال كاهش نرخ رشد اقتصادی دنیا را تقویت خواهد كرد. اگرچه چین با كاهش نرخ یوآن درپی تسریع رشد اقتصادی خود بوده، اما همین موضوع به جنگ ارزی دامن زده كه دامنه آن كل اقتصادهای دنیا را متاثر ساخته است. با وجود اینكه ماه‌های آغازین سال جاری میلادی آهنگ قیمت جهانی نفت عمدتا صعودی بود، روند عمومی قیمت‌ها در سه ماه اخیر عمدتا نزولی بوده است. این اتفاق درحالی افتاده كه برخی كارشناسان پیش بینی كرده بودند زمستان در پیش رو شاهد افزایش قیمت نفت باشیم. این اتفاق البته نفت ایران را نیز بی‌نصیب نگذاشت. اقتصاددانان می‌گویند: واقعیت این است كه در پی كاهش نرخ برابری یوآن، بسیاری از ارزها مقداری از ارزش خود را از دست دادند. این امر می‌تواند دو دلیل داشته باشد؛ اول اینكه ممكن است برخی كشورها، كاهش رسمی ارزش یوآن را آغازگر یك روند ادامه‌دار «گدایی از همسایه» ارزیابی كرده باشند. جنگ ارزی مجدد چین و آمریكا از دو هفته گذشته وارد مدار جدیدی شده است. چین با كاهش دو درصدی ارزش یوآن به دنبال نجات صادرات و افزایش رشد اقتصادی خود است و این اقدام بازارهای آمریكا را تحت تاثیر قرار داده است. البته كاهش ناگهانی بهای نفت اتفاق تازه‌ای نیست؛ در بحران مالی جهانی و سقوط بورس‌های عمده جهان، قیمت نفت از سال ۲۰۰۸ به‌طور چشمگیری سقوط كرد و در سال ۲۰۰۹ به نزدیكی ۴۰ دلار رسید، اما قیمت‌ها به مرور بالا رفت و در سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۴ عمدتا در نزدیكی ۱۰۰ دلار در نوسان بود. در زمستان سال گذشته میلادی قیمت‌ نفت خام در بازارهای جهانی دوباره پایین آمد و از بالاتر از ۱۰۰ دلار به زیر ۵۰ دلار برای هر بشكه رسید. افزایش تولید نفت آمریكا و پایین‌ آوردن قیمت‌ها از طرف عربستان سعودی برای حفظ بازار، دلیل این سقوط عنوان شد. برنامه چین براساس هر هدفی كه بوده و باشد، تمام كشورهای دنیا را متاثر ساخته، حتی ایران را! چه آنكه جنگ ارزی چین در بازار جهانی كه مخاطب آن بزرگ‌ترین اقتصاد دنیا یعنی ایالات متحده است، موجب كاهش بهای نفت شده و در نتیجه اقتصادهایی را كه متكی به نفت هستند به‌شدت تحت تاثیر قرار داده است. 

 نفت و روزهای آینده‌اقتصاد

با كاهش بهای نفت روند نزولی كاهش قیمت نفت ایران هم سرعت گرفت. درحالی كه میانگین قیمت نفت سبك ایران از ابتدای امسال تاكنون 55 دلار و ٢١ سنت بوده است. آخرین قیمت ثبت شده 43 دلار بوده است. این درحالی است كه قیمت نفت در بودجه امسال 53 دلار درنظر گرفته شده است. با كاهش قیمت نفت به زیر قیمت پیش بینی دولت، شرایط سختی پیش روی اقتصاد ایران خواهد بود. تردیدی نیست كه دولت ناچار است برای صرفه‌جویی در هزینه‌ها و جلوگیری از كسری بودجه اقدامات انقباضی در اقتصاد ایران اعمال كند. سال‌های زیادی است كه نفت در اقتصاد ایران عمده درآمد ملی كشور را تامین می‌كند و در واقع این بخش در اقتصاد كشور نقش مسلط را ایفا می‌كند. براساس آمارهای موجود حداقل 40درصد از درآمدهای ارزی دولت از محل فروش نفت تامین می‌شود، حال آنكه با در نظر گرفتن مشتقات نفتی می‌توان حداقل 70 درصد از درآمدهای ارزی دولت را از محل فروش نفت و فرآورده‌های آن پیش‌بینی كرد. در واقع نفت در اقتصاد ایران مهم‌ترین فاكتور تاثیرگذار بر سایر شاخص‌های اقتصادی است و هرگونه شوك قیمتی تاثیرات اقتصادی به دنبال خواهد داشت. كاهش قیمت نفت سبب می‌شود كه دولت، به علت انعطاف‌پذیری هزینه‌های جاری، كه بخش عمده آن مربوط به حقوق و دستمزد كاركنان دولتی است، از هزینه‌های عمرانی بكاهد و آن را به هزینه‌های جاری منتقل كند. كارشناسان می‌گویند: نخستین اثر كاهش قیمت نفت عدم تحقق تعهدات دولت در بخش عمرانی است و این مساله سبب ركود و بیكاری به‌ویژه در بخش‌هایی می‌شود كه عمدتا از كارگران غیرماهر استفاده می‌كنند. از سویی بخش ارزی نیز تحت تاثیر قرار می‌گیرد.

 همسایه‌ها چه می‌كنند

مقامات اوپك در آخرین نشست خود در ماه ژوئن استراتژی حفظ سهم بازار را تكرار كردند. در آن زمان نمایندگان این سازمان انتظار داشتند كه قیمت‌ها تا پایان 2015 تحت تاثیر افزایش تقاضای جهانی بهبود پیدا كند. اما این انتظارها با تازه‌ترین دور كاهش قیمت نفت و افزایش نگرانی‌ها درباره دورنمای تقاضای چین برآورده نشد. نخستین تركش‌های كاهش بهای نفت مستقیم به اقتصادهای نفتی برخورد می‌كند؛ چه آنكه بودجه‌های خود را بر مبنای قیمت نفت تنظیم می‌كنند و هرگونه نوسان در قیمت نفت اقتصاد آنها را متلاطم خواهد كرد. اعضای اوپك مهم‌ترین كشورهایی هستند كه اكثریت قریب به اتفاق آنها اقتصادهای نفتی دارند؛ در نتیجه بیشترین آسیب ناشی از كسری بودجه متوجه آنها خواهد بود. از آخرین اجلاس اوپك كه درآن نتیجه‌ای برای افزایش تولید گرفته نشد، بیش از سه ماه می‌گذرد. كاهش قیمت‌ها سبب شده تا مجددا زمزمه‌هایی برای یك نشست اضطراری مطرح شود. كارشناسان می‌گویند: در صورتی كه اجلاس اضطراری اوپك تشكیل شده و در آن تصمیم مناسب و جدید اتخاذ نشود، این امر تاثیر منفی بر بازار گذاشته و حتی می‌تواند باعث كاهش بیشتر قیمت‌ها شود.

اوپک

قیمت نفت در چند ماه گذشته، پس از یك كاهش شدید و بی‌سابقه، در ماه آوریل به یك ثبات نسبی رسید و تا ماه ژوئن در حدود 60 دلار در هر بشكه باقی ماند. با این حال در ماه ژوئیه، عوامل مختلفی باعث كاهش بیشتر قیمت نفت در بازار شدند؛ به‌طوری‌كه بهای هر بشكه نفت خام شاخص وست‌تگزاس اینترمدیت به سطح 45 دلار در هر بشكه نزدیك شد. به‌دنبال این كاهش قیمت‌ها، قیمت نفت در بازارهای آتی نیز به دلیل عرضه مازاد و عدم تقاضای چشمگیر برای آن با كاهش روبه‌رو شد.

با جهش اندك قیمت طلا و سكه، حالا تعدد نرخ در بازار كم‌كم به مساله‌ای عادی تبدیل می‌شود. كافی است میدان فردوسی را به سمت پایین بروید و قیمت تمام بهار آزادی را از مغازه‌دارها بپرسید. هم قیمت ٨٩٧ هزار تومان به گوشتان می‌خورد هم قیمت ٩١٠ هزار تومان. می‌گویند این بازه قیمتی نشان می‌دهد انتظار برای افزایش نرخ تا كجاست و در چه حدی می‌ایستد.از سوی دیگر طلا در بازار جهانی در آستانه انتشار گزارش بانك مركزی امریكا كه ممكن است نشانه‌های بیشتری از زمان افزایش نرخ‌های بهره فراهم كند، تغییر چندانی نداشت و همچنان در بازه محدودی معامله می‌شود.هر اونس طلا برای تحویل فوری در معاملات روز جاری بازار سنگاپور ١١١٧ دلار معامله شد كه در مقایسه با روز گذشته ثابت بود.در بازار نیویورك هر اونس طلا برای تحویل در دسامبر تغییر چندانی نداشت و ١١١٧ دلار معامله شد.طلا هفته گذشته در پی اقدام چین در كاهش ارزش یوان كه تقاضا برای این فلز به عنوان سرمایه‌گذاری مطمئن را تقویت كرد، برای نخستین‌بار پس از هفت هفته صعود كرد و بالای ١١٠٠ دلار سطح پشتیبانی پیدا كرد. با این همه تحلیلگران معتقدند با وجود اینكه كاهش ارزش یوان چین پشتیبانی موقتی برای طلا فراهم كرد، این فلز زرد به دلیل قوی شدن دلار و احیای اقتصاد امریكا كه زمینه را برای افزایش نرخ‌های بهره هموار كرده است، با موانع جدی برای صعود به سطح بالاتر روبه‌رو است.

سرمایه‌گذاران روز چهارشنبه منتظر انتشار گزارش نشست ماه جولای بانك مركزی امریكا خواهند بود تا به ارزیابی زمان احتمالی افزایش نرخ‌های بهره كه نخستین افزایش از سال ٢٠٠٦ خواهد بود، بپردازند.

نرخ دلار هم در بازار غیررسمی و هم در معاملات رسمی افزایش یافت. در حالی كه هر دلار در بازار غیررسمی به قیمت ٣٣٦٠ تومان معامله شد، قیمت رسمی دلار نیز با ٣٩ ریال افزایش به ٢٩٨٦ تومان رسید.

در تقویم خود روز 28 آگوست سال 2018 میلادی را علامت بزنید. در این تاریخ عربستان سعودی دچار بحران اقتصادی می‌شود. بر مبنای داده‌های موجود یعنی ذخایر ارزی، تولید نفت و قیمت این ماده خام، عربستان که بزرگ‌ترین تولیدکننده نفت عضو اوپک است، سه سال دیگر  دچار بحران اقتصادی خواهد شد، البته اگر تغییراتی در قیمت نفت پدید آید یا سیاست‌های مالی و اقتصادی عربستان متحول شود آن تاریخ نیز عوض خواهد شد. اگر قیمت نفت از محدوده کنونی یعنی 45دلار در هر بشکه افزایش نیابد، نه تنها عربستان دچار مشکلات عمیق تر خواهد شد، بلکه دیگر صادرکنندگان نفت عضو اوپک نیز برای تامین نیازهای مالی خود و حفظ ثبات سیاسی با چالش‌های بزرگ مواجه می‌شوند. در بین اعضای اوپک، کشورهای کوچک و ثروتمند نظیر کویت و قطر آنقدر ذخایر ارزی دارند که می‌توانند برای سال‌های متمادی قیمت پایین نفت را تحمل کنند، اما اعضای فقیر نظیر عراق، نیجریه و لیبی با وضعیت‌های وحشتناک مواجه هستند. جایی در بین این مخلوط، عربستان قرار دارد که به برکت رونق پیشین بازار نفت، ثروتمند بوده است.

نفت 90 درصد صادرات عربستان را تشکیل می‌دهد و 10 درصد کل درآمد دولت از نفت حاصل می‌شود. اما عربستان نیاز دارد قیمت نفت به سرعت افزایش یابد. با توجه به اینکه بازار همچنان با مازاد عرضه نسبت به تقاضا مواجه است و تولیدکنندگان بزرگ بر صادرات خود افزوده‌اند، احتمال افزایش قیمت‌ها اندک است و این امر آینده اقتصاد عربستان و دیگر تولیدکنندگان را به خطر انداخته است. هفته گذشته قیمت نفت برنت به زیر 43 دلار رسید و این رقم 57 درصد نسبت به قیمت‌ها در 12 ماه پیش پایین‌تر است. افزایش تولید نفت در آمریکا و کاهش نرخ رشد اقتصاد چین به کاهش قیمت‌ها منجر شده است و در شرایط حاضر با توجه به معادله عرضه و تقاضا، به نظر می‌رسد تولید‌کنندگان چاره‌ای جز کاستن از عرضه نفت ندارند. در اینجا یک استدلال اشتباه از طرف عربستان مطرح شده است. از چند ماه پیش مقامات این کشور تاکید کرده‌اند که از طریق تولید میزان بالای نفت به‌رغم کاهش قیمت‌ها- و با اعمال فشار بر دیگر اعضای اوپک برای بالا بردن عرضه نفت- تولیدکنندگان غیرعضو اوپک به‌ویژه روسیه و برخی شرکت‌ها در آمریکای شمالی از بازار خارج خواهند شد.اکنون اشتباه بودن این استدلال به‌وضوح اثبات شده است. اگرچه در ماه‌های اخیر در آمریکای شمالی حفاری چاه‌های جدید نفتی کمتر شده، اما چاه‌های موجود به فعالیت خود ادامه می‌دهند و بر تولید نفت افزوده‌اند. حال مقامات عربستانی می‌گویند، روشن شده که تولیدکنندگان غیر عضو اوپک به میزانی که تصور می‌شد نسبت به قیمت پایین نفت واکنش نشان نداده‌اند، بنابراین لازم است اعضای اوپک به تولید میزان کنونی نفت ادامه دهند و تا بهتر شدن شرایط اقتصاد جهان بر تقاضا بیفزاید. به عبارت دیگر عربستان تصمیم گرفته به استخراج و فروش نفت در قیمت‌هایی پایین‌تر از حدی که بودجه این کشور را متوازن کند، ادامه دهد.

بنا به تخمین اداره اطلاعات انرژی آمریکا، عربستان 250 میلیارد بشکه نفت دارد و اگر سطح تولید نفت این کشور در حد کنونی یعنی روزانه 10 میلیون بشکه حفظ شود عربستان تا 75 سال دیگر می‌تواند به تولید ادامه دهد، اما با توجه به قیمت کنونی نفت که حول 45 دلار است، ذخائر ارزی عربستان بسیار زودتر از این تاریخ پایان خواهد یافت. اگر قیمت‌ها در حد کنونی باقی بماند، عربستان که اکنون 650 میلیارد دلار ذخایر ارزی دارد در اواخر سال 2018 دیگر ذخیره ارزی نخواهد داشت. به این ترتیب اگر تغییری در ساختار مالی این کشور صورت نگیرد و اوراق قرضه‌ای فروخته نشود، ذخیره ارز خارجی عربستان تا پایان سال 2018 تمام خواهد شد. حتی اگر قیمت نفت به 60 دلار هم برسد ذخیره ارزی عربستان پایان می‌یابد، اما در زمانی دیرتر. فرض بر این است که عربستان همچنان در سطوح کنونی نفت تولید خواهد کرد و هزینه‌های خود را کاهش نخواهد داد. وضعیت مالی عربستان چنان بد شده که این کشور سال گذشته 4 میلیارد دلار اوراق قرضه فروخت و این نخستین بار پس از 8سال بود که این میزان اوراق قرضه در این کشور فروخته شد. اگر شرایط کنونی تغییر نکند، میزان بالاتری اوراق قرضه از سوی عربستان عرضه خواهد شد.

نکته مهم دیگر این است که دولت عربستان در چند سال اخیر برای راضی نگه داشتن مردم و جلوگیری از سرایت ناآرامی‌ها از دیگر کشورهای عرب به این کشور، برهزینه‌های عمومی خود افزوده است. پیش‌بینی شده هزینه عمومی عربستان در سال جاری میلادی 1.2 هزار میلیارد ریال، معادل 321.8 میلیارد دلار باشد. این رقم دو برابر رقم مربوط به سال 2010 است. مجموع این دو عامل یعنی کاهش درآمدهای نفتی و افزایش هزینه‌ها سبب شده شرایط اقتصادی این کشور وخیم شود. شرایطی که اکنون در عربستان وجود دارد و سرنوشت نگران‌کننده این کشور در سال‌های آینده، اگر تغییری در قیمت نفت پدید نیاید، در دیگر اعضای اوپک چه ثروتمند و چه غیرثروتمند قابل مشاهده است. 

برای مثال ونزوئلا به شدت از وضعیت کنونی بازار نفت لطمه دیده و ناآرامی‌های اجتماعی در آن آغاز شده است. مقامات نفتی این کشور از دیگر اعضای اوپک و روسیه خواسته‌اند با تشکیل نشست، راهی برای بالا بردن قیمت نفت بیابند. شرایطی که اکنون در بازار نفت و اقتصاد کشورهای صادرکننده نفت عضو اوپک وجود دارد، می‌تواند آغاز یک بحران بزرگ باشد. در این میان کشورهای یاد شده باید بر مبنای واقعیت‌ها برنامه‌ای برای مقابله با این بحران بیابند. برخی متغیرها در بازار نفت قابل تاثیرگذاری از سوی تولیدکنندگان نفت نیست. برای مثال ضعف اقتصاد جهان و افزایش ارزش دلار در کنترل این کشورها نیست. اما در حوزه عرضه نفت و کاستن از هزینه‌ها امکان برنامه‌ریزی وجود دارد. از ماه مه ‌یعنی سه ماه اخیر قیمت نفت حدود 30 درصد کاهش یافته و قیمت‌ها نصف ارقام مربوط به سال گذشته هستند.

نیکولاس ولز -خبرگزاری  سی ان بی سی

 

 

برنامه جدید توسعه برای ۱۵ سال آینده در سازمان ملل تصویب شد 

۱۹۳ کشور عضو سازمان ملل متحد درباره برنامه جدید توسعه برای ۱۵ سال آینده به توافق رسیده‌اند که از بین بردن فقر و گرسنگی، تامین برابری جنسیتی، بهبود شرایط زندگی و اقدام فوری برای برخورد با پدیده تغییر آب و هوا، از جمله هدف‌های آن است. پیش‌نویس برنامه که یکشنبه دوم آگوست با آن موافقت شد، ۱۷ هدف را با ۱۶۹ مقوله مشخص در رشته مسائلی از پایان دادن به فقر گرفته تا تضمین آموزش با کیفیت بالا و انرژی ارزان و حفظ محیط زیست تشریح می‌کند. بان کی مون دبیر کل سازمان ملل متحد روز دوشنبه به خبرنگاران گفت: «ما می‌توانیم نخستین نسلی باشیم که به فقر جهانی پایان می‌دهیم، و آخرین نسلی باشیم که از بدترین آثار گرم شدن هوا پیش از آنکه دیر شده باشد، جلوگیری می‌کنیم.» سند فوق که «دگرگون ساختن جهان ما: برنامه ۲۰۳۰ برای توسعه پایدار» نام دارد، در جلسه رهبران کشورهای سازمان ملل متحد پیش از اجلاس سالانه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در اواخر سپتامبر تصویب خواهد شد. بان کی مون گفت برنامه فهرست کارهایی را که باید برای مردم و کره زمین انجام گیرد ارائه می‌دهد و به فراهم آوردن شرایطی که انسان‌ها را قادر سازد رها از فقر، گرسنگی و نابرابری زندگی کنند، می‌پردازد. او افزود: «این برنامه ما را متعهد می‌سازد شهروندان جهانی مسوول باشیم، از آنها که امکانات کمتری دارند و نیز از اکو‌سیستم‌های کره خود مراقبت کنیم.» بان کی مون ماه پیش در گزارش نهایی خود در‌باره هدف‌های توسعه هزاره گفت برنامه کمک کرده است بیش از یک میلیارد نفر در دهه گذشته از فقر فاحش بیرون آیند، دختران بیشتری را قادر ساخته است به مدرسه بروند و نتایج بی‌سابقه‌ای در نبرد با بیماری‌هایی مانند ایدز به بار‌آورد. با این حال، او تاکید کرد نابرابری باقی است، ۸۰ درصد مردمی که با روزی کمتر از یک دلار و ۲۵ سنت زندگی می‌کنند در آسیای جنوبی و زیر صحرای آفریقا هستند و ۶۰ درصد در پنج کشور هند، نیجریه، چین، بنگلادش و کنگو به سر می‌برند.

مقالات دیگر...

برای عضویت در خبرنامه هفته نامه پرشین؛ نشانی پست الکترونیکی خود را در فرم زیر وارد نمایید. پس از آن به صورت خودکار ایمیلی به نشانی شما ارسال میشود، برای تکمیل عضویت خود و تایید صحت نشانی پست الکترونیک وارد شده، می بایست بر روی لینکی که در این ایمیل برایتان ارسال شده کلیک نمایید. پس از آن پیامی مبنی بر تکمیل عضویت شما در خبرنامه هفته نامه پرشین نمایش داده میشود.